Anasayfa » Makaleler » Ateşleme Devresi (Teknik Döküman)

Ateşleme Devresi (Teknik Döküman)

15 Ekim 2011 | kez okundu | 8 Yorum Yapıldı
Ateşleme Devresi (Teknik Döküman)

Silindir içinde bulunan hava yakıt karışımının belirlenen zamanda yanmasını sağlar.

YANMA ÖZELLİKLERİ
Hava-yakıt karışımının yanmasıdır.Yanma sonucu oluşan basınç artışı pistonu etkiler ve böylece motor gücü ortaya çıkar.

Yanma ne kadar hızlı olursa, o kadar iyi sonuç verir.(2 milisaniye kadar)

Yanma süresi aşağıdaki özelliklere bağlıdır;
*HAVA-YAKIT karışımının kalitesi 
*HAVA-YAKIT karışımının sıcaklığı
*Yanmayı sağlayan Kıvılcımın Sıcaklığı ve süresi



YANMA VE YAYILMA

Gaz karşımının kolayca yanabilmesi için,sıcaklığının ‘yanma sıcaklığına’ yükselmesi gerekir.Yanma sıcaklığına ulaştıktan sonra,karışım tutuşur ve dalgalar halinde ilerler.

VURUNTULU YANMA
Yanma başlangıcı normaldir ama,basıncın ve sıcaklığın artması nedeniyle karışım başka yerden tutuşur.Bunun nedeni, genelde yakıtın oktan sayısının düşük olmasıdır.

ÖN YANMA
Karışımın, buji kıvılcımından önce tutuşmasıdır. Bu durum, yanma odasında, sıcaklığın çok yükselmesi halinde ortaya çıkar.(keskin köşe,çok sıcak buji, yüksek sıcaklıktaki karbon parcacıkları.)

BU 2 DURUMDAN DOĞABİLECEK SONUÇ:
Değişik noktalardan hareket eden yanma dalgalarının karşılaşması ‘Vuruntu’ ya sebep olur.Böylece aniden sıcaklık aşırı derecede yükselir. Buda motor elemanlarına hasar verir. (buji elektrodları erimesi,piston kafasının erimesi gibi)

 YANMA VE PATLAMA OLAYLARINI BİRBİRİNE KARIŞTIRMAYIN

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=PDWYAtjBN7w[/youtube]
Yanma: Anlık bir olay değildir. 15 ila 20 m/s ‘ lik bir hızla karışım içinde yayılır.

Patlama: Çok hızlı bir yanmadır. 1000 m/s’ den fazla bir hızla karışım içinde yayılır.

YANMA SICAKLIĞINA NASIL ULAŞIRIZ ?
Hava yakıt karışımı yanma sıcaklığı 400 derecedir. İyi bir yanma elde edebilmek için,bu sıcaklık değerlerini aşmak gerekir.

Hava Yakıt Karışımının Sıcaklığını Nasıl Yükseltiriz ?
*KARIŞIMI SIKIŞTIRIRIZ (bu istenilen sıcaklığa ulaşmak için yetersizdir)
*BİR DIŞ SICAKLIK KAYNAĞI KULLANIRIZ ( Elektrik arkı, Alev)

ELEKTRİK ARKININ OLUŞUMU 
 Bujide,kıvılcım oluşması için gerekli gerilim Açık havada 2000V veya 2kV, Araçta gerilim 4 ila 10 kV arasında değişir.

Gerilim,aşağıdaki özelliklere de bağlıdır.
** YANMA ODASINDAKİ BASINÇ
**HAVA YAKIT KARIŞIM ZENGİNLİĞİ
**BUJİ ELEKTRODLARI (sıcaklık,tırnak aralığı,biçim)
**YANMA ODASI SICAKLIĞI

Tüm bu özellikler,motorun çalışması esnasında değişir. 12.000 ila 20.000 volt arasında bir gerilim üretmelidir. Akünün alçak gerilimini (12 v) yüksek gerilime (12.000 ila 20.000 volt) çevirmek gerekir.Bunun için bir transformatör,yani bir bobin kullanılır.

TRANSFORMATÖRLER VE MANYETİZMA


ENDÜKSİYON

 

BOBİN VE TASARIM

İYİLEŞTİRME: ORTAK NOKTA

PRİMER AKIMIN KESİLMESİ


* Platinin açılması ve kapanması çok ani olur
* Manyetik Akı Değişimleri aynıdır
* Platinin kapanmasında ve açılmasında,bujide kıvılcım oluşur.

UYGULAMADA


*Platinin açılması ve kapanması,çok ani olarak gerçekleşmez ve öz endüksiyon sebebiyle,değişik sürelerde gerçekleşir.

*Platinin kapanması uzun sürede ( ~1/100 saniye)gerçekleşirse,sekonder gerilim,kıvılcımı buji tırnak aralığından atacak değere ulaşamaz.

*Platinin açılması anında bujide bir kıvılcım oluşacaktır. T2 süresi, T1 süresinden çok azdır.

PLATİNİN KAPANMASI ANINDA NE OLUR ?


GENEL KURAL : Bobin içindeki tüm akım değişiklikleri,manyetik akı değişikliklerine neden olur.Böylece,bobin içinde endüvi akımı oluşur.

* Bu akıma, ÖZ ENDÜKSİYON AKIMI denir.

* Kendisinin oluşmasına neden olan akıma tersyöndedir.

* Manyetik akı değişimi süresince devam eder.

** Platin kapanması anında, primer bobin,öz endüksiyon akımı doğurur.Bu akım,aküden gelen akıma ters yöndedir.

** Primer bobin içindeki akımın akü akımı değerine eşit olması için, t1 zamanı gerekir

** Bunun sonucunda,normal şartlarda,bujide kıvılcım oluşması için gerekli sekonder gerilimi yetersiz kalır.

PLATİNİN AÇILMASI ANINDA NE OLUR ?

 
* Kapanma anında olduğu gibi,primer bobin içinde öz endüksiyon akımı doğar.

* Bu akım akümülatör akımı ile aynı yöndedir.

*Devrenin açılmasına karşıdır ve platin uçlarında kıvılcım oluşturur.

PLATİNDEKİ BU KIVILCIMIN 2 SAKINCASI VARDIR…!

1. Platinin çabuk yıpranmasına neden olur.
2. Akımın kesilmesi yavaş olur. Sekonder gerilim dolayısıyla kıvılcım zayıf olacaktır.

KONDANSATÖRLER


Bujide,kıvılcım platinin AÇILMA anında oluşur.Ayrıca;

* Kondansatör,platinin açılması anında,kendisini şarj eder ve derhal primer devreye akımı iletir.

* Endükleme ile,bu olay, primer gerilimi,dolayısıyla sekonder gerilimi arttırır.

* Kondansatörün arızalı olması halinde,özellikle motorun ilk hareketinde sorun çıkar.


PLATİN


4 zamanlı çevrime göre,bujideki kıvılcımı piston üst ölü noktada iken çakmalıdır.

*** HER SİLİNDİR İÇİN MOTORUN 2 TURU İÇİN 1 KIVILCIM GEREKİR.

*** PLATİNE KUMANDA EDEN MİLİN HIZI KRANK MİLİ HIZININ YARISI KADAR OLMALIDIR.

*** KRANK İLE EŞ ZAMANLI ÇALIŞMAK İÇİN PLATİN MİLİ GENELLİKLE KRANK MİLİNDEN TAHRİK ALIR.

Platin milinde motor silindir sayısı kadar kam bulunur.(Fakat bu kural,çok sayıda silindir bulunan ve çok yüksek devirli motorlar için geçerli değildir.)


KAM AÇISI VE TANIMI

 - KAM AÇISININ PLATİN ARALIĞI İLE DEĞİŞMESİ



Platinin kontakları arasındaki mesafe değiştirilerek,kam açısı ayarlanır.Kam açısı ateşlemeyi etkilediği için,ateşleme ayarı,kam açısı ayarından sonra yapılır….

KAM AÇISININ,ATEŞLEME KALİTESİNE ETKİSİ


DİSTRİBÜTÖR

AMAÇ: İlgili silindirin,gerektiği zaman ateşlenmesini sağlar.

BUNUN İÇİN :
* Krank konumu Platin ile senkronize çalışma (eş çalışma) sağlanmalıdır.
* Platinin açılması
* Ateşleme sırası (silindirlere dağıtım) çok önemlidir.


KONTAK ANAHTARI, ATEŞLEME, İLK HAREKET


Kontak anahtarı ateşleme- ilk hareket

** Primer devreye, aküden akım geçmesini önler.

** Ateşlemenin kesilmesi ile motorun durdurulmasını sağlar.


ÇALIŞMA PRENSİBİNİN ÖZETİ

 



Akü+Kontak anahtarı,ateşleme,marş motoru çalışıyor…

Akım ateşleme devresine geliyor

PLATİNİN KAPALI OLDUĞU DURUM:
*Akımın primer devreye geçmesi manyetik alan oluşumu  manyetik alan akının bulunması .

  PLATİNİN AÇIK OLDUĞU DURUM
*Primer devrede akım yok
*Manyetik alan yok
*Manyetik akı yok

Platin Açıldığı Anda
*Primer devrede, manyetik akı ani olarak değişir.
*Kondansatör yüklenir ve aynı anda boşalır.
 *Sekonder devrede yüksek gerilim oluşur.
— Yüksek gerilim ateşleme sırası gelen Bujiye gönderilir. İlgili bujide kıvılcım oluşur.

ATEŞLEME ANI – BAŞLANGIÇ AYARLARI


*SICAKLIĞIN ARTMASI

* KÖTÜ VERİM

* VURUNTU

* HAVA KİRLİLİĞİ

 

AVANS DÜZELTİCİLER

 

Motor devri; gaz kelebeği konumu aynı kalsa bile,değişebilir.Hava-yakıt karışımı sabittir. Piston hızı yavaşça değişir ama yanma hızı hiç değişmez.
   Hava-yakıt karışımı miktarı gaz pedalının konumuna bağlıdır. Yanma hızı değişir.(Karışım kalitesi ne kadar kötü ise yanma hızı o kadar yavaştır.)

ATEŞLEME ZAMANINI DEĞİŞTİRMEK GEREKİR:

Motor Devrine Bağlı olarak;   SANTRİFÜJ AVANS DÜZELTİCİ

Dolgulu(hava-yakıt karışımına) bağlı olarak:   VAKUM AVANS DÜZELTİCİ  

Bu 2 düzenek, ateşleme avansını motorun değişik çalışma şartlarına uygun olarak ayarlar.


SANTRİFÜJ DÜZELTİCİ ÇALIŞMA PRENSİBİ

Motorun hızına bağlı olarak avansın değişmesi,distribütör tahrik milinin,kamlı kısmının hareket ettirilmesiyle sağlanır. Bu hareket,santrifüj kuvveti etkisiyle hareket eden küçük ağırlıklarla sağlanır.Dönme hızı arttıkça,santrifüj kuvvet de artar.

KONTROL
Santrifüj avans eğrisini inceleyelim.

Vakum avans düzelticisi devrede değil.

* Distribütörün kontrol aparatında veya
* Araç üzerinde devir sayacı veya stroskopik lamba ile veya avans kontrol aleti ile uygunluk araştırılır.

SANTRİFÜJ AVANS EĞRİSİ

* Yayların bağlantı kısımları değiştirilerek yay gerilimleri değiştirilebilir.
FEMSA ateşleme sistemi için: Ayar yoktur.Yaylar değiştirilmelidir.

VAKUMLU DÜZELTİCİ ÇALIŞMA PRENSİBİ

Yük veya dolguya (hava-yakıt karışımına) göre avans değişimi,diyaframlı bir kapsül tarafından gerçekleştirilir.Bu kapsül,emme manifolduna bağlıdır. Emme manifoldundaki vakum değişikliklerine bağlı olarak,diyafram,platinin bağlı olduğu kısmı etkiler.Böylece,ateşleme avansı,emme manifoldundaki vakuma,yani motor yüküne göre ayarlanır.

KONTROL
* Ateşleme sistemi (distribütör)
* Araç üzerinde,stroskopik lamba ve vakum metre ile veya avans ölçer ve vakum metre ile kontrol yapılır.


VAKUM AVANS EĞRİSİ

Ateşleme sistemiyle ilgili sitemizde bulunan konular :

ATEŞLEME SİSTEMİ TESTİ : http://www.otobil.net/blog/surucu-kursu/atesleme-sistemi-testi/

ENTEGRAL,STATİK,SIRALI ATEŞLEME SİSTEMLERİ :
http://www.otobil.net/blog/genel/entegral-statik-sirali-atesleme-sistemi/

ATEŞLEME SİSTEMİ ÇEŞİTLERİ:
http://www.otobil.net/blog/genel/atesleme-sistemi/

ATEŞLEME SİSTEMİ KAPSAMLI (VİDEO)LU ANLATIM:
http://www.otobil.net/blog/genel/atesleme-sistemi-video/

BUJİ BAKIMI VE DEĞİŞİMİ:
http://www.otobil.net/blog/makale/buji-bakimi-ve-degisimi/

KISA VE UZUN PASO BUJİLER ARASINDAKİ FARKLAR:  
http://www.otobil.net/blog/genel/kisa-ve-uzun-paso-bujiler-arasindaki-farklar/

ATEŞLEME BOBİN KONTROLÜ KAPSAMLI (VİDEO):
http://www.otobil.net/blog/genel/atesleme-bobini-kontrolu-video/

ATEŞLEMENİN DÜZENSİZ OLMASI DETANASYON:
http://www.otobil.net/blog/genel/detenasyon/

LAZER ATEŞLEME SİSTEMİ KAPSAMLI TEKNİK DÖKÜMAN: http://www.otobil.net/blog/genel/lazer-atesleme-sistemi/

 

Kaynak: Resimlerin tamamı Renault Temel Eğitim Dökümanlarıdır. Renault Eğitim Merkezi istediği takdirde konu içinde kullanılan resimler çıkartılabilir. Bu konuda sorumluluk www.otobil.net’e ait değildir.

Derleyen ve Hazırlayan
Motorlu Araçlar Teknolojisi ÖĞRENCİSİ
MUHAMMED YASİR YAMAN

Bir önceki yazımız olan Petrol Babaları Ve Elektrik Ağaları başlıklı makalemizde bp, makale ve muhammed yasir yaman hakkında bilgiler verilmektedir.

Otobil
Oyun Cini Adım Abdullah Yanık. Elazığ Fırat Üniversitesi Makine Eğitim Bölümü Motor Öğretmenliği 1998 yılı mezunuyum. Halen Bağcılar Teknik ve Endüstri Meslek Lisesinde motorlu araçlar teknolojisi öğretmeni olarak görev yapmaktayım. Aynı zamanda bu bölümde alan şefi olarak çalışıyorum.
8 Yorum Yapıldı »
  • mustafa kuşcu diyor ki:
    8 Mayıs 2017, 06:34

    honda today marka motorum var yeni silindir piston değişti komple motor yapıldı motorum rampada çekiş düşük çok ısınıyor tam gaz 5dakika gittiğimde bujiyi kaynak yapıyor çapaklıyor yeni buji takdım 15 dakikada bujiyi eritti pofpof pufpuf deye bi ses çıkıyor istop ediyor tekrar çalıştırıyorum yavaş gidersem rampaya vurmassam normal gidiyor az gaza basınca biraz tekliyor birden fırlamama yapıyor 2dkka süper gidiyor tekrardan paf puf çuf deye ses çıkararak sanki eksoz patlaması gibi ses istop ediyor kenara çekip bujiyi söküyorum bakıyorum bujiyi katletmiş sorunum nedir motorumu rekteve eden çözemedi bir motorcuyada daha gittim oda sente kaçık olabilir dedi çalıştırdı rolantide düzgün çalışıyor bu motur sentede bişey yok dedi yanımda yedek bujilerle dolaşıyorum düzde yarım gazı geçmiyorum rampadada çeyrek gaz veriyorum bu şekilde bujiyi ellemiyor şampiyon buji takıyorum genelde ginede bujiyi infaz ediyor motur bu motur 2005 den beri bende ilk defa böle bi durum oldu rekteveden ögce böle bujiyi katletme gibi hiç bir sorunum olmadı üzerinde gelen bujiyi 8 yıl kullandım hala sağlamdı zevke keder yenilemiştim

    • Otobil diyor ki:
      14 Mayıs 2017, 16:59

      Mustafa hocam selamlar. Bence aracın motorunu rektefiyeciye bir daha götürün. Yüzey taşlamasını uygun derinliktemi yapmış kontrol etsin. Ayrıca uygun kalınlıkta conta mı kullanmış. Ayrıca soğutma ve yağ kanalları (Silindir Bloğu ile Kapak) açık mı? Rektefiyeci sorunu çözemez ise başka bir rektefiyeceye götürmenizi tavsiye ederim. Hayırlı günler.

  • Yasir Yaman diyor ki:
    17 Aralık 2011, 10:12

    Çok teşekkür ederiz. Teknik Anlamda internetteki büyük bir eksikliği giderdiğimizi düşünüyorum. Bu çizgiden sapmadan güzel işler başaracağımızdan hiç şüpheniz olmasın…

  • Fırat Üniversitesi diyor ki:
    3 Aralık 2011, 08:13

    Güzel bir açıklama ve iyi bir döküman gençler için bu sitede yer alan konuları öğrencilerimize tavsiye ediyoruz. Emekleriniz ve gelecekteki site yaşantısı için başarılar.

  • Otobil diyor ki:
    3 Kasım 2011, 00:38

    Allah senden razı olsun ne iyi bir dua ettin be hocam. Çok sağol.

  • ömer pekgöz diyor ki:
    2 Kasım 2011, 14:24

    ALLAH işnizi rast getirsin
    BİRKELİME ÖGRETENİN
    MEKANI CENET OLSUN

  • Yasir Yaman diyor ki:
    16 Ekim 2011, 19:36

    Yararlı olduysa ne mutlu bize

  • Anonim diyor ki:
    16 Ekim 2011, 17:30

    Çok detaylı ve açıklayıcı bir anlatım. Emek için Teşekkürler

Bu yazı hakkında birşeyler yazmak istermisiniz?

RSS üzerinden bu yazıya yapılan yorumları takip edin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

Aşağıdaki HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>