Anasayfa » Otomotiv » LASTİK ARIZALARI VE GİDERİLMESİ

LASTİK ARIZALARI VE GİDERİLMESİ

24 Eylül 2010 | kez okundu | 4 Yorum Yapıldı
LASTİK ARIZALARI VE GİDERİLMESİ

Lastik arızalarının dört ana sebebi vardır. Bunlar lastik hava basıncının normal olmayışı, lastik balansının bozuk olması, mekanik arızalar ve ön düzen ayarlarının bozuk olması ve sürücüden kaynaklanan kullanım hatalarıdır.

Lastik hava basıncının normal olmamasından kaynaklanan arızalar:
Lastikler yola çıkılmadan yani ısınmadan önce hava basınçları kontrol edilerek araç katoloğunda tavsiye edilen basınca ayarlanır.

Yaz mevsiminde ve uzun yola çıkıldığında sıcağın etkisiyle lastik yumuşar ve yaygınlaşır.Bu durum normal hava basıncına ilave olarak %10 daha fazla hava basılarak telafi edilir.Hava basıncı normal olan lastik bütün sırtıyla yola basar. Lastik aşınması ve yuvarlanma direnci en aza iner. Lastikte ısınma en aza iner ve araçta yakıt tasarrufu sağlanır.Hava basıncı düşük olan lastiğin tabanı içe çöker.Taban içe çökünce lastik sırtı yola omuzlarından basar.Aracın bütün yükü omuzlara bineceği için omuzlar kısa zamanda aşınır.lastik yanakları aşırı bükülür.Bu bükülme yanaklarda çatlama karkasta lif kopmalarına sebep olur.

Lastik yola aşırı sürtünerek  çok ısınır.Bu sıcaklık etkisiyle lastik sırtının atma tehlikesi oluşur.Ayrıca lastiğin yuvarlanma direnci yükselerek direksiyon ağırlaşmasına ve aracın yakıt sarfiyatının artmasına neden olur.

Hava basıncı fazla olan lastiğin tabanı şişerek yola orta kısmından basar.Aracın bütün yükü lastiğin ortasına bineceği için orta kısım kısa zamanda aşınır ve lastiğin karkas kısmını oluşturan ipliklerin aşırı gerilmesine sebep olur.

Ayrıca direksiyon hakimiyeti zayıflar,virajlarda savrulma,frenlemede zayıflama meydana gelir.

Lastik balansının bozuk olması,rot,rotil,amortisör gibi parçalarda meydana gelen mekanik arızalar lastiğin yol üzerinde sürekli sıçramasına neden olurlar. Ayrıca ön düzen ayarının bozuk olması lastiklerin yol üzerine normal basmasını önler.Bu gibi durumlar varsa bozuk parçalar değiştirilir ve gerekli ayarlar yapılır.

Sürücüden kaynaklanan kullanım hataları;aşırı sürat,hızlı kalkışlar,aşırı frende lastiklerin ömrünün kısalmasına neden olur.

Lastiklerde aşınmanın ölçüsü genellikle lastik üzerinde belirtilmiştir.Lastik sırtındaki dişler silinmeye 1,6 mm kala sırt üzerinde şekil: 15.14 de görüldüğü gibi düz kısımlar ortaya çıkar.

Bunun adı lastik aşınma (TVI) göstergesidir. Lastiğin değişme zamanının geldiğini gösterir.

Lastiklerin aşınmaları dışında meydana gelen arızalar lastiklerin patlamasıdır.Patla-

yan lastikler,lastik tamircileri tarafından yapıştırılır.Lastik sırtındaki 8 mm yi geçme-

yen yaralar onarılır.Sırttaki daha büyük çaptaki yaralar ile lastik yanaklarında bez tabakasında oluşan yaraların onarımına gidilmeden lastik yenisiyle değiştirilir.

Araç üzerinde bulunan bütün lastiklerin dengeli aşınmasını sağlamak için her 5000 km’de  kendi aralarında yerleri değiştirilir.Tekerin yerine takılmasında bijon somunları elle yerine vira edildikten sonra bijon anahtarıyla karşılıklı olarak önce boşluğu alınana kadar karşılıklı çapraz olarak sıkılmalı daha sonra sıkma işlemi aynı şekilde tekrar edilmelidir.

 

LASTİK ARIZALARI VE SEBEPLERİ

Lastik Arızaları

Sebepleri

Aşıntının tüm taban boyunca aynı olması Lastiğin normal şartlarda çalıştığını gösterir
Lastik ortadan aşınmış ise Lastik havası tavsiye edilen değerden fazladır.
Lastik tabanı sağ ve sol omuzlarından aşınmış ise Havanın devamlı az olduğunu gösterir.
Lastik omuzun(iç ve dış kenar)dan aşınmışsa Rot ayarı ve kamber açısı bozuktur.
Lastik aşıntısı girintili ve çıkıntılı ise(biraz fazla biraz az ise) Lastik balansızlığı veya süspansiyon sistemi arızası
Lastik dişleri bir kenar boyunca bir tarafa meyilli aşınmış ise Rot ayarı bozuktur
Lastiğin bir kenar ve bir tarafın düzgün aşınması süspansiyon sistemi arızalarına işarettir.
Lastik tabanındaki çizgisel aşıntı Aracın ilk harekette sürekli patinajda olduğu ve durmaları ani kızaklayıcı frenle olduğunu gösterir.

TEKERLEK BALANSININ TANIMI VE ÖNEMİ

Tanımı:Bir merkez etrafında dönen tekerin denge durumunu(dönüş hareketinin düzgünlüğünü)açıklayan ifadeye tekerlek balansı denir.

Balans iyi teker Dönüş hareketi düzgün olan teker demektir.Balansı bozuk olan teker dönüş hareketi düzgün olmayan teker demektir.Tekerlekte balansı bozan sebepler, fren diski, kampana, jant ve lastiğin imalat veya montaj hatalarından ileri gelir.

Önemi:Eğer bir aracın tekerlek balansları bozuk ise ,bundan en çok sürücü etkilenir.Sürücü aracın belirli hızlarında direksiyonda devamlı titreşimler hisseder ve aracı kullanmada zorluk çeker. Tekerlek balansının bozukluğu:rahatsızlığın dışında araç üzerinde başka arızalara da yol açar.

BALANSSIZLIĞIN NEDEN OLDUĞU ARIZALAR VE BUNLARIN GİDERİLMESİ

Tekerlek balansı statik balans ve dinamik balans olarak ikiye ayrılır.Statik balans;Tekerlek sürtünmesiz bir ortamda her hangi bir konumda bırakıldığında bırakıldığı konumda kalmasıdır.Bırakıldıktan sonra tekerleğin kendi kendine hareketlenerek konumunu değiştirmesi statik balansının bozuk olduğunu gösterir.

Örneğin bir bisiklet tekeri yere sürtünmez halde iken her hangi bir konumda bırakırsanız tekerlek hareketlenerek hava supabının yere yakın olacak şekilde durduğu görülür.Bunun sebebi supabın ağırlığından dolayı tekerleğin hareket etmesidir.

Dinamik balans;Tekerleğin değişik devirlerde dönerken titreşim yapmadan düzgün olarak dönmesidir.

Tekerlek balansı bozuk olan aracın hızı 50-90km arasında iken tekerlerinde aşırı titreşim ve zıplama meydana gelir.Bu titreşim kendini direksiyon simidinde hissettirir.Aracın sürüşü zorlaşır.Askı sistemi devamlı titreşim içinde kalarak kısa zamanda arıza yapar.Lastiklerde anormal aşınmalar meydana gelir.Tekerlerin dönüş hareketinin düzgün olması için tekerlek balansının yapılması gerekir.

Tekerlek balansı özel balans makinelerinde yapılır.Balans makinası ile tekerlek 120 km/saat hıza ulaşır.Daha sonra hızının düşmesi için tekerlek kendi haline bırakılır.Balans cihazı balansın bozulmasına neden olan fazla ağırlığın yerini ve miktarını tespit eder.Tespit edilen ağırlığa eşit ağırlıktaki bir kurşun parça balansı bozan ağırlığın karşısına çakılarak tekrar kontrol edilir.

Bir önceki yazımız olan Araçlardaki Askı Sistemleri başlıklı makalemizde Askı Sistemleri, Burulma Çubukları ve Hidro Pnömatik Yay hakkında bilgiler verilmektedir.

Otobil
Oyun Cini Adım Abdullah Yanık. Elazığ Fırat Üniversitesi Makine Eğitim Bölümü Motor Öğretmenliği 1998 yılı mezunuyum. Halen Bağcılar Teknik ve Endüstri Meslek Lisesinde motorlu araçlar teknolojisi öğretmeni olarak görev yapmaktayım. Aynı zamanda bu bölümde alan şefi olarak çalışıyorum.
4 Yorum Yapıldı »
  • xKorcanx diyor ki:
    25 Eylül 2010, 11:18

    Arkadaşlar belkide biliyorsunuzdur. Ama ben bir iki konuya değiniyim.

    Öncelikle lastikleri uzun ömürlü kullanmak istiyorsanız.

    1-Periyodik lastik değişimleri yaptırın. Mesela 15000 Kmde bir lastikleri paralel olarak değiştirin. Rot ayarınızı ihmal etmeyin her lastik değişimlerinde mutlaka rot ve balans ayarı yaptırın.

    2-Lastiğiniz patladı ve sökülmesi gerekecek bu durumda bile rot ve balans ayarını mutlaka yaptırın.

    3-Uzun yola çıkacaksanız ki eğer her uzun yol önceside mutlaka rot ve balans ayarı yaptırın.

    4-Rot ayarsızlığını düz bir yolda ve sabit bir hızla giderken kontrol edebilirsiniz. Bunun için hızınızı trafiğin müsait olduğu alanlarda düz yolda 110 km ye çıkartın sonra ellerinizi direksiyondan çekin eğer aracınızda bir yana kayma varsa en yakın benzin istasyonunda tekerleklerinizin lastik havalarını kontrol ettirin. Lastiklerin havasının dengesiz olması bir tarafa çekme şeklinde aracınıza yansır. Eğer lastik hava basınçlarınız eşit ise rot ayarı yaptırın.

    Balanssız bir aracın lastiklerinde hız 100 ile 140 lar arasında seyrettiği zaman direksiyonda yüksek titreme meydana gelir bu durmda lastiklerinize balans ayarı yaptırmalısınız.

    Balansı bozuk bir araç lastikleri bölgesel aşındırdığı gibi, rot ayarı bozuk bir araçtada lastikler iç ve dış kısımlarında aşınma şeklinde size kendini gösterir

    Eğer bu yazımla size bir katkı sağlamışsam ne mutlu bana. Unutmayın ki aracın en önemli kısmı lastikleridir.

    Hepinize kolay gele…

    • Otobil diyor ki:
      25 Eylül 2010, 16:30

      Verdiğin bilgilere teşekkürler.

    • babamveben diyor ki:
      7 Şubat 2013, 16:17

      Merhabalar, tşkler paylaşımınız için…
      Bugüne kadar lastik arızaları hakkında tek kelime bilmezken şimdi ilgi alanım oldu. Bende babamı bu lastik arızası yüzünden kaybettim.Babam yola çıkmadan önce aileme aracın lastiklerinde arıza olduğunu, araç sahibine yaptırmaları gerektiğini fakat onların yaptırdık diyerek yola çıkması gerektiğini söylediklerini belirtmiş.Ama kısa mesafe yavaş giderim diyerekten yola çıktığını bilmekteyiz.Sizlere sormak istiyorum daha fazla bilgi almak adına, sözde yeni bakımı yapılan bir aracın 3 saatlik bir mesafede arıza yapması ve bunun sonucunda tekerleklerin alev alması, makine mühendislerinin dediğine göre arka tekerleklerin ilk önce yanmasının sebebi nedir? Babam muhtemelen sonrasında yol hakimiyetini kaybetti, görgü tanıklarına göre ilk önce kamyonettin lastiklerinden duman çıkması, sonrasında alev alması ve babamı uyarmaları, babamın aracı durduramadığını ve yoldan çekilmeleri gerektiğini söylemesi direksiyon hakimiyetininde bozulduğunun göstergesidir bence…Olay Mersin Mut Burunköy mevkiinde meydana gelmiştir.Bildiğiniz üzere o yol kazımkarabekirden sonra çok virajjlı ve uçurumdur.Burda öncesinde ve sonrasında olmak üzere bir çok kaza meydana gelmiştir. Süreç davalık…Yalnız benim kanım aracın kontrolünün tekrar yapılmadığı ve bozuk lastiklerle sizinde belirtiğiniz gibi ya lastiklerinde hava fazlalığı ya da azlığı vardı ya da balatalarında bir sorun… ki babamda balatalarında sorun olduğunu söylemiş annemin hatırladığını kadarıyla yavaş giderim diyerek çıkmış, hız yapmasına ihtimal vermiyorum ama hız yaptığı takdirde balataların ya da lastiklerin aşınma süreci ne kadardır.3 saatlik bir mesafede normal bir lastik bu arızaları gösterir mi ? Bu konuda bilgi verirseniz sevinirim.(Mailime lütfen ) Tşkler…

      • Otobil diyor ki:
        11 Şubat 2013, 22:23

        Sevgili Kardeşim

        Öncelikle böyle elim bir kaza sonucu babanızı kaybetmenizden dolayı size ve ailenize sabır ve başsağlığı dilerim, Allah’u Teala taksiratını affetsin. Ölümün ne zaman ve nereden geleceğini bilemeyiz. Babanızında böyle bir kazadan dolayı vefat etmesi bizide inanın derin bir üzüntüye sevketti.

        Tabiki konuda da bahsedildiği gibi bir araç ile yola çıkılmadan hele ki bu uzun yol ise bazı bakımlarının yaptırılması gerekmektedir. Tabiki bu bakımlardan bir kaçı da lastik diş derinliği, lastik hava basıncı ile ön düzen ayarı dediğimiz direksiyona yapılan rot ayarı ile tekerleklere yapılması gereken Balans ayarını oluşturuyor.

        Konuda da bahsedildiği gibi bir araç üzerine yol koşullarından dolayı değişik yükler binmektedir. Bu yükleri karşılayan en önemli nokta lastiklerdir. Lastik candır. Ne kadar iyi bir lastik o kadar can güvenliği anlamına gelir. Maalesef biz toplum olarak biraz bu konularda vurdum duymazız. Örnek verecek olursak lastik hava basıncı kontrolleri nasıl yapılır bir çoğumuz bilmez. Lastiklerin ömrü nedir, yine bir çoğumuz bilmez. Bazı vatandaşlarımıza bakıyoruz aracı 12 yıllık lastiğini hiç değiştirmediği ile övünür halbuki şunu bilmez her lastiğin bir yol ömrü ve kullanım süresi vardır. Kullanım süresi lastiklerin yanaklarındaki kodlardan yazar. 4 yıl kullanılması gereken bir lastiği 10 yıl kullanmaya devam eder ve birde bununla övünürsek vay halimize.

        Sizin babanızın aracı ile ilgili şunları söyleyebiliriz. Lastik hava basınçları düşük olduğundan yerle sürtünmesi yüksek olduğu için bu sürtünme sonucu lastikler yüksek ısıya maruz kalıp yanmaya başlamıştır. Eğer araçta bir de yük varsa bu lastik için daha fazla sürtünme anlamını taşır. Lastikler hava basıncı az olursa en sert kısım olan topuklarına basmaya başlar orada meydana gelen yüksek ısı yavaş yavaş lastiğin tabanına doğru yayılmaya başlar bu durumda lastiği jantla tutan çelik teller ısınır ve kopmalar meydana gelir. Bundan dolayı da lastik janttan kurtulur ve aracın hakimiyeti iyiden iyiye kaybolur. Tabiki aracın hakimiyeti sadece bunlada kaybolmaz. Aynı zamanda lastik hava basıncı aniden düşerse bir tarafa çekme ile birlikte direksiyon taş gibi olur ve sürücü direksiyonu toplayamaz ve hızda biraz yüksek ise direksiyon hakimiyeti kaybolmaya başlar.

        Babanızın aracında arka tekerleklerin yanması olayıda bu durumun arka tekerleklerde meydana geldiğini göstermektedir. Tabiki araç ile ilgili bir bilgi vermemişsiniz ama eğer araç arkadaş itişli bir araç ise bu gayet doğal bir sürtünme ve yanma durumudur.

        Tekrardan başınız sağolsun der. İnşallah mahkemelerimiz en doğru kararı verir. Bundan şüpheniz kesinlikle olmasın.

Bu yazı hakkında birşeyler yazmak istermisiniz?

RSS üzerinden bu yazıya yapılan yorumları takip edin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

Aşağıdaki HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>